پایگاه عشق و معرفت

اگر راهت افتاده بر این چمن

خـدایت بیــاورده چـــرخی بـزن

سبد خرید
0
No products in the cart.

ورود و عضویت

×

خورشید حقیقی – شرحی بر شعر پیامبر خِرد و عشق (5)

admin
12 خرداد 1401
20 دقیقه زمان برای مطالعه
امتیاز بدهید
احمد علوی تبار – بهار 1401

 

بخش پنجم – تکمیل رسالت خورشید معنوی

رسالت پیامبر اکرم (ص) به عنوان خورشید معنوی ممتاز و برگزیده‌ی خداوند متعال برای ارائه‌ی کامل‌ترین دین خدا و کامل‌ترین کتاب آسمانی، در غدیر تکمیل شد.

پیامبر خِرد و عشق در آخرین سال زندگی خود در این سرای گذرا، مدتی پیش از ایام حج تمتع، پیام تکمیل رسالت نبوی را دریافت کردند. پیام وحی در این باره در سوره مبارکه مائده آمده است. خداوند از ابتدای این سوره، زمینه را برای ابلاغ حکم تکمیل رسالت نبوی فراهم فرمود:

”ای اهل ایمان، به عهد و پیمان خود [در اطاعت از فرمان خداوند] وفا کنید. …“

از مضمون این آیه و آیات بعدی چند نکته را می‌توان دریافت:

1- التزام به اطاعت از رهنمودهای الهی.

2- لزوم بهره‌برداری از نعمت‌های دنیایی مطابق رهنمودهای الهی و پرهیز از حرمت‌شکنی.

3- پرهیز از تعدی و تعرض به حقوق دیگران.

4- خویشتن‌داری در برابر دشمنی‌ها و تعمیم و تداوم پرهیز از هرگونه ظلم و بی‌عدالتی در این‌گونه موارد.

5- اهتمام به نیکی و تقوا و دوری از گناه و ستمکاری.

6- پس از این‌که در اطاعت از این رهنمودهای الهی به خوبی آزموده و ورزیده شدید، می‌توان گفت که ایمان شما تا حدی استوار است. در این مرحله، تحریکات شیاطین جن و انس دیگر تأثیر چندانی بر شما ندارد. (دیگر به راحتی نمی‌توانند شما را با تطمیع یا تهدید از دین خدا خارج کنند تا ارزش‌های حقیقی الهی را فدای ارزش‌های دروغین کنید.)

7- در این مرحله، خداوند تسلیم‌شدن شما به امر الهی را می‌پذیرد. دین شما را با نور ولایت کامل می‌فرماید و بدین‌گونه راه برخورداری از تمام نعمت‌های برتر الهی را بر قلب معنوی شما می‌گشاید. در واقع، اکنون دیگر خداوند دست روح کاذب دنیوی (امام کفر) را از تسلط بر سرزمین دل شما کوتاه و نور امام حق را بر آن حاکم کرده است.

 

اهمیت پذیرش ولایت امام حق

نور ولایت امام حق، تنها پس از گذراندن مرحله نخست رشد معنوی با اهتمام به اطاعت از رهنمودهای الهی به سرای دل می‌تابد. این امر مستلزم تطهیر نسبی دل است که با عمل به رهنمودهای الهی تحقق می‌یابد. خداوند می‌فرماید عمل به رهنمودهای الهی نه برای به زحمت‌انداختن شما بلکه برای این‌است‌که دل شما تطهیر شود تا امکان اتمام نعمت بر شما فراهم‌گردد. (1)

با تطهیر نسبی دل و تجلی نور ولایت امام حق در آن، شما می‌توانید مسلمانی خود را تحقق‌یافته تلقی کنید. بدین‌گونه با هدایت این نور می‌توانید به تدریج به مراحل بالاتر فرایند رشد معنوی راه یابید. گویی رشد معنوی شما روی ریل مناسب قرار گرفته است. بنابراین می‌توان گفت که حضور فعال نور امام حق در سرای دل به معنی اتمام نعمت است.

اما برای رسیدن به این مرحله و اطمینان از روند اصلاح بدون افساد تا نیل به تطهیر قابل قبول دل، نیاز به راهنمای الهی داریم. هر راهنمای الهی راستین یک خورشید معنوی است‌که فرایند رشد معنوی خود را با اطاعت از نور ولایت امام حق درونی تا مراحل عالی طی‌کرده‌است. با پذیرش ولایت و امامت راهنمای الهی راستین، آمرزش الهی شامل حال انسان می‌شود و دل او در مسیر احیا و رشد معنوی قرار می‌گیرد. پاداش مراقبت او بر نیات و رفتار و گفتارش بسیار بزرگ و پر‌‌برکت است زیرا نور امام حق را در دل متجلی و فعال می‌کند. (2)

خداوند به قلب مبارک پیامبر اکرم (ص) وحی فرمود که با معرفی امیر مؤمنان علی (ع) به عنوان راهنما و راهبر الهی راستین و مولی و امام پس از خود، رسالت خویش را کامل نماید. اهمیت این فرمان الهی چنان بود که بدون ابلاغ آن به مردم، در شرایط خاص جامعه تازه تأسیس مسلمانان، رسالت پیامبر اکرم (ص) به سرانجام نمی‌رسید. (3)

 

معانی معرفی امیر مؤمنان به عنوان ولیّ و امام حق

در همان سال، پیامبر اکرم (ص) پس از اتمام مناسک حج و پیش از عزیمت مسلمانان به شهرهای خود، در غدیر خُم امیر مؤمنان علی (ع) را به عنوان ولیّ و امام حق و جانشین خود معرفی‌کردند. ایشان با بلندکردن دست امیر مؤمنان بر فراز منبر خطابه‌ی خود، پیام وحی الهی را به مسلمانان ابلاغ فرمودند.

یکی از معانی معرفی امیر مؤمنان، این است‌که رهپویی راه خدا نیازمند راهنمایی و راهبریِ یک خورشید معنوی است. خورشید معنوی با بهره‌مندی از هشیاری و خِرد الهی و توانایی تولید درجات گوناگون انرژی حیاتی الهی، صلاحیت ولایت و امامت مؤمنان رهپو را دارد. این معنا را تنها کسانی درک می‌کنند که به هدایت الهی تا حدودی خوش‌پاسخ بوده‌اند. این افراد ثمرات پیروی از هدایت الهی ولیّ حق و عواقب ناگوار سستی در آن را چشیده‌اند.

پیامبر پیشتر نیز بیان فرموده بودند که اگر می‌خواهید به شهر علم الهی وارد شوید (یعنی به باطن قرآن کریم راه یابید)، [ولایت] علی (ع) به منزله‌ی دروازه‌ این شهر است. در شعر پیامبر خِرد و عشق چنین آمده‌است:

بشنوند آوای دل، خوش‌پاسخانی چون بِلال
تا از آن گـویـد حبیـب حـق برای مسـلمین

هرکه من مولای او هستم، علی مولای اوست
مِهـر او دل‌های حق‌جو را بُوَد حِصن حَصـین

من بسـان شـهر علمم،  مرتضی هم  بـاب او
جان قرآن است و هم در حلقه‌ی خاتم نگین

پیام دیگر رویداد غدیر که فاصله‌ی زمانی زیادی با نزول آیه اکمال دین (مائده 3) نداشت، این بود‌ که خداوند از آن زمان، شرط اکمال دین را پذیرش ولایت علی(ع) مقرر فرموده‌است(4).

بالابردن دست امیر مؤمنان، می‌تواند بدین معنی باشد که او به اذن خداوند، دست بالا را در هستی دارد. بدون پذیرش ولایت امیر مؤمنان و پیروی از مشی و هدایت او راهی به هستی عالی الهی نیست. امیر مؤمنان بارزترین و کامل‌ترین جلوه‌ی شخصیت الهی دل است (چنان‌که فرمود خداوند آیه‌ای بزرگ‌تر از من ندارد). و به‌پا داشتن شخصیت الهی دل مستلزم پیروی از مشی و هدایت اوست. همچنین، بالا‌رفتن دست امیر مؤمنان بر فراز منبر پیامبر، به معنی تجلی نور امام حق در سرزمین دل پیروان ایشان‌است. معنای‌دیگر آن، تأکید بر صلاحیت فقط پیروان راستین ایشان برای تبلیغ دین خداست.

 

برخی فضایل خاص امیر مؤمنان

امیر مؤمنان علی (ع) پس از حضرت خدیجه (س) اولین کسی بود که دعوت پیامبر اکرم (ص) را پذیرفت و ایمان آورد. ایشان در رهپویی راه خدا و مجاهدت برای اسلام نیز پیشگام بود. مجاهدت بی‌نظیر مولود کعبه برای برپایی اسلام در جهان درون و برون نشان داد که ایشان مصداق عالی مؤمن و پیشگام رهپویی راه خدا‌ست. (5)

تنها امیر مؤمنان علی (ع) شایسته‌ی همسری حضرت فاطمه زهرا (س) بود. بسیاری از احادیث مهم، از جمله منزلت، سدّ الابواب، غدیر و ثقلین در بیان منزلت ایشان است (6). شأن نزول بسیاری از آیات قرآن کریم درباره علی (ع) و خانواده ایشان، یعنی اهل بیت حقیقی پیامبر اکرم (ص) است. از جمله:

– آیه ایثار جان (شراء). (7)

– آیه تطهیر. (8)

– آیه مباهله. (9)

– آیه اکمال دین. (10)

– آیه ولایت. (11)

– آیه تبلیغ. (12)

– آیه اولی الامر. (13)

– آیه اطعام. (14)

– آیه مودت. (15)

– آیه صادقین. (16)

– آیه صالح المؤمنین. (17)

– آیه برهان. (18)

همسر زهرای اطهر، ساقی کوثر علی‌ست
اولیـن یـار پیمبـر با خدیجـه نـور عین

وقت هجرت با شجاعت سر به بالینم نهاد
ضربت او روز خنـدق در عبـادت برترین

کوکب بدر و حُنین و خیبـر، آن شـیر اُحد
فاتحی شایسته بر دل‌سرزمین، مُلکی امین

چون صدف پروردم او را در سرای پاکِ دل
شد به پا دین خـدا با جهـد آن دُرّ ثمین

نور سـیمایش بُوَد کامل چو نـور مصطفی
نور او اِکمال دین است و به احمد جانشین

دیدگـانش هر زمـان یـادآور معـراج من
قـاب قوسـینم دو ابروی کمانِ شـاه دین

رسـتگار آید هر آنکـو دارد از تطهیـرِ دل
اعتصـامی معرفت‌زا سوی آن حبل متین

آید از ”حق دل‌کتاب“ اینسان ندایی دلنشین
برتـریـن نقـش رسـالت را نبی بر زد چنین

می‌فرسـتند عاشـقـانـه بـر جمـال او درود
هم خـدا و هم ملائـک دائم از عرش برین (19)

صادق اکنون هم یقین دان سبقتش را در سلام
کن سـلامی بر رسـول و اهل بیت طاهـریـن

 

بهترین گزینه برای رهبری جامعه مسلمانان

درک عمیق فضایل امیر مؤمنان علی (ع) برای بسیاری از مسلمانان میسر نبود. پیامبر اکرم (ص) بارها فضایل امیر مؤمنان را برمی‌شمردند و دیگران را تشویق می‌کردند که مشی معنوی ایشان را سرمشق خود قرار دهند. مسلماً امیر مؤمنان با برخورداری از خِرد الهی به عنوان یک خورشید معنوی و تجارب فراوان در فرماندهی و اداره‌ی امور جامعه، بهترین گزینه برای رهبری معنوی و سیاسی مسلمانان پس از پیامبر (ص) بودند.

در سریه ذات السلاسل، سپاه مسلمانان پس از این‌که سه بار به ترتیب تحت فرماندهی ابوبکر، عمر و عمرو بن العاص شکست خورد، بار چهارم تحت فرماندهی بسیار هوشمندانه امیر مؤمنان به پیروزی رسید. این پیروزی چنان درخشان بود که سوره مبارکه عادیات درباره آن نازل شد.

پیشتر در غزوه خیبر نیز امیر مؤمنان پس از ناکام ماندن دیگر فرماندهان، فرماندهی سپاه را به عهده گرفتند و کار را به سرانجام مطلوب رساندند. در این غزوه، پیامبر (ص) پس از ناکام ماندن فرماندهان پیشین فرمودند: ”فردا پرچم را به کسی خواهم داد که خدا و رسولش او را دوست می‌دارند و خداوند به دست او فتح را نصیب مسلمانان خواهد کرد و او گریزنده نیست.“

یکی از نکات مهم در این سخن پرمعنای پیامبر (ص) این است که امیر مؤمنان را به عنوان حبیب خدا و پیامبرش معرفی کردند. حبیب خدا و پیامبر کسی است که آزمون‌های الهی را به خوبی گذرانده، با تطهیر کامل دل به ساحت قدس الهی محرم شده و همواره مورد تأیید و حمایت خداوند است. در حالی که هر مؤمن دیگری جز ولیّ خدا ممکن است امروز مورد تأیید نسبی باشد و فردا نباشد.

اما خداوند نه در پذیرش ولایت الهیه‌ی اولیا و نه در پذیرش رهبری معنوی و سیاسی فرد مورد تأیید خدا و پیامبر، هیچ اجباری مقرر نفرموده است. پیامبر (ص) در غدیر خُم ”ولایت الهیه علی (ع) بر مؤمنان“ را ابلاغ و مؤمنان را به بیعت با علی (ع) دعوت کردند. اما ایشان درباره برگزیدن رهبر بعدی جامعه مسلمانان هیچ اجباری قرار ندادند. در واقع مردم آزاد بودند حاکمان جامعه را برگزینند و نتایج پیروی یا عدم پیروی از رهنمودهای الهی را تجربه کنند.

 

نتیجه

برترین مخلوقات خداوند متعال، پیامبران بزرگ و اولیای خدا با دل‌هایی به مثابه خورشید معنوی حقیقی بوده‌اند. پیامبر اکرم (ص) و جانشینان راستین ایشان، عالی‌ترین نمونه‌های خورشید معنوی، راهنما و راهبر الهی راستین برای مؤمنان، و گردانندگان باطنی عالَم به اذن خداوندند. هر خورشید معنویِ اذن‌یافته، اساساً در فضای باطنی قائم به قسط می‌شود.

تا زمانی‌که قلب معنوی انسان ناملایمات و مشکلات زندگی دنیوی را تجربه نکند، نمی‌تواند بهره‌برداری چندانی از گنج پایان‌ناپذیر هستی عالی الهی داشته باشد. در واقع، راهیابی به گنج پنهان هستی و درک عمیق صفات و کمالات الهی تنها پس از تجارب رهپویی معنوی در زندگی دنیوی امکان‌پذیر می‌شود. هر رهپوی راه خدا پس از گذراندن مراحل اساسی و عالی رشد معنوی تحت نظارت و هدایت راهنمایان الهی راستین می‌تواند به خورشید معنوی حقیقی تبدیل شود.

بدون بهره‌مندی از هشیاری و خِرد الهی و تنها با تکیه بر عقل محدود دنیوی نمی‌توان حق نعمت‌های خداوند را ادا کرد. اگر نتوانیم به درستی از نعمت‌های دنیوی استفاده‌کنیم، به سلامت دل و حیات متعالی نائل نخواهیم شد.

همه‌ی دریافت‌های پیامبر اکرم (ص) از هستی عالی الهی برای دل‌هایی‌که در مراتب پایین‌تر قرار داشتند قابل درک نبود. دل‌های رهپویان پیشروتر بهره‌ی بیشتری می‌گرفتند و امیر مؤمنان علی (ع) به درجه‌ی بهره‌ی کامل رسیدند.

زندگی و عملکرد دعوت‌کنندگان به دین خدا بهترین معرف دین راستین خدا و حقانیت مأموریت الهی آنان‌است. آشنایی با زندگی و مشی معنوی پیامبر خِرد و عشق، برای رهپویی معنوی مفید است و تنها در این فرایند می‌تواند به کمال برسد. بسیاری از آنچه پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) تاکنون به عنوان دین اسلام در سراسر دنیا معرفی‌شده، منطبق با دین راستین خدا نبوده‌ است.

 

راه اولیا

نه هرکه صورت قرآن خَرد به راهِ نبی‌ست
نه هر که دم ز ولایت زنـد مرید علی‌ست

نه آن بدیـده ابـوذر که قلب سـلمان دیـد
نه هر حواری دین مسلکش مسلمانی‌ست

کجــا  ز  بخــل  و  ریـا  راه  اولیـــا  یـابـی
طریق رفعت دل، صدق و بذل پنهانی‌ست

چنان معاویه دون‌خواره کِی رسد به حضور
عطـای  کوثــر دل  بر نمــاز  و  قربـانی‌ست

ز گِـل  چو بگـذری و  بار دل  سـبک ســازی
سپهر دل به امان است و ره به آسانی‌ست

طواف فاطمه در عرش دل چه روح‌افزاست
علـی  بـه  راه ســما  رهنمـــای  ربّــانی‌سـت

حســن  بـه رهـروِ حـق  معـرفـت بیفـزایـد
حسینِ دل کَرم‌افزا به عشق رحمانی‌ست

ز اهـل بیت نبـی  خضـرِ ره  بجـو  صــادق
ولیّ حـق دهد آن رزق دل که نورانی‌ست

 

منابع و توضیحات

1- سوره مبارکه مائده، آیه 6.

2- یس 11 و 12.

3- مائده 67.

4- البته وقایع دوران حکومت امام علی (ع) از جمله خیانت زبیر و خوارج و نیز بعدها رویکرد مزورانه و منافقانه‌ی امثال مأمون عباسی نشان داد که تظاهر به پذیرش ولایت علی (ع) حتماً به معنی پیروی از مشی معنوی ایشان نیست.

5- علی (ع) مصداق عالی مؤمن و پیشگام در رهپویی راه خدا و مجاهدت برای اسلام در آیات قرآن کریم است. از جمله: بقره 285، انفال 4-2 و 74، توبه 100 و 105، اسراء 9، مؤمنون 1، احزاب 23، حجرات 15، …

6- در حدیث منزلت، پیامبر (ص) منزلت علی (ع) را نزد خود به منزلت هارون نزد موسی (ع) تشبیه کردند. در حدیث سدّ الابواب، پیامبر (ص) به فرمان الهی اجازه دادند تنها درب خانه‌ی علی (ع) به مسجد النبی باز بماند.

7- بقره 207. (بر مبنای فداکاری علی (ع) در ليلةُ المَبیت)

8- احزاب 33.

9- آل عمران 61. (در اکثر روایات مرتبط تصریح شده که این آیه درباره پیامبر (ص)، علی (ع)، فاطمه (س)، حسن و حسین (ع) است. علی (ع) در این آیه به منزله‌ی نفس و جان پیامبر (ص) معرفی شده است. امام رضا (ع) در پاسخ به پرسش مأمون عباسی فرمودند بالاترین فضیلتی که قرآن کریم برای علی (ع) ذکر کرده در همین آیه است. بر طبق این آیه، درجه معنوی علی (ع) همانند پیامبر اکرم‌ (ص) و برتر از همه پیامبران دیگر است.)

10- مائده 3.

11- مائده 55.

12- مائده 67.

13- نساء 59. (در روایات، منظور از اولی الامر، علی (ع) و جانشینان راستین ایشان است.)

14- انسان 22-5. (این آیات درباره علی (ع)، خانواده ایشان و همه‌ی رهپویان راستین راه خداست.)

15- شوری 23. (بنابر روایات، پیامبر (ص) فرموده‌اند که در این آیه منظور از القربی، علی (ع) و اهل بیت (ع) است.)

16- توبه 119. (در روایات شیعه منظور از صادقین، علی (ع) و اهل بیت (ع) است.)

17- تحریم 4. (بنابر روایات فراوان از شیعه و اهل تسنن.)

18- نساء 174. (در روایات شیعه منظور از برهان در این آیه پیامبر (ص) و منظور از نور، علی (ع) است.)

19- احزاب 56.

 

برخی مطالب مرتبط

خورشید حقیقی – شرحی بر شعر پیامبر خِرد و عشق (1)

خورشید حقیقی – شرحی بر شعر پیامبر خِرد و عشق (2)

نکاتی درباره برخی حقایق هستی و اهداف زندگی (1)

اسلام راستین – اسلام‌شناسی به زبان ساده (1)

نگاهی به شاخص‌های اصلی دین راستین خدا و برخی رویکردهای معنوی (1)

نکاتی درباره رهپویی دل و مشی معنوی صحیح (1)

نکاتی درباره نظام‌سازی اجتماعی مبتنی بر ارزش‌های دینی (1)

خورشید حقیقی – شرحی بر شعر پیامبر خِرد و عشق (4)

شرحی بر شعر سوز و ساز رمضان (1)

شرحی بر شعر راز حج – حج دل (1)

پیام نوروزی احمد علوی تبار

پرسش و پاسخ درباره برخورد محترمانه

پرسش و پاسخ درباره اهمیت نماز

گزیده‌ای از طوبای محبت – بسم الله

پرسش و پاسخ درباره عدالت الهی و امام زمان (عج)

پرسش و پاسخ درباره آمرزش گناهان با گریه بر امام حسین (ع)

بیداری دل و طلب فرج برای پیمودن راه اولیا – شرحی بر دعای ندبه (1)

چگونه مشکلات زندگی را حل کنیم – شرحی بر شعر با رضا بنشین (1)

نگاهی به دیدگاه روان‌شناختی و روان‌درمانی آنتونی رابینز (1)

نکاتی درباره برنامه زندگی پس از زندگی

مختصری درباره رویداد غدیر خم

نکاتی درباره آرامش دل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مطالب مرتبط

نگاهی به شاخص‌های اصلی دین راستین خدا و برخی رویکردهای معنوی (2)

احمد علوی تبار - مهر 1400   بخش دوم - دین راستین خدا و اهم دلایل اختلاف‌نظرها از جمله رهنمود‌های ...
admin
04 اسفند 1400

نگاهی به دیدگاه روان‌شناختی و روان‌درمانی آنتونی رابینز (2)

احمد علوی تبار - اسفند 1400   بخش دوم - سعادت و خوشی حقیقی مترجم کتاب ”موفقیت نامحدود ...“ در ...
admin
13 فروردین 1401

جهاد برای آزادسازی قدس جلوه‌ای از جهاد باطنی برای آزادسازی وطن حقیقی

احمد علوی تبار - آبان 1402   چکیده بسیاری از پدیده‌های جهان مادی، از جمله زمین، خورشید، ماه و ستارگان، ...
admin
30 آبان 1402
preloader